Şantiye mobilizasyon planında konteyner yerleşimi saha girişleri, araç ve yaya yolları, vinç ve iş makinesi çalışma alanları, malzeme stok bölgeleri, altyapı bağlantıları ve personelin günlük hareketleri birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. Ofis, yemekhane, soyunma alanı ve WC-duş gibi birimler çalışanların kolay ulaşabileceği noktalarda bulunurken ağır araç trafiği ve aktif üretim bölgelerinden güvenli biçimde ayrılmalıdır.
Türkiye’de Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, yapı alanındaki çalışma yerlerinin seçiminde ulaşımın nasıl sağlanacağının ve ekipman, hareket ve geçişler için gerekli alanların belirlenmesini ister. Araç yolları ile yaya geçişleri arasında da yeterli mesafe bırakılması gerekir.
Bu nedenle bir şantiye konteyner yerleşimi hazırlanırken konteynerlerin yalnızca boş kalan alanlara sıralanması yerine tüm mobilizasyon alanının tek bir operasyon planı olarak ele alınması gerekir.
Şantiye Mobilizasyon Planı Neden Önceden Hazırlanmalı?
Şantiyede proje ilerledikçe araç güzergâhları, stok alanları ve çalışma cepheleri değişebilir.
Mobilizasyon planının erken aşamada hazırlanması;
- konteynerlerin tekrar taşınmasını,
- altyapı hatlarının yeniden yapılmasını,
- araç ve personel güzergâhlarının çakışmasını,
- çalışma alanlarının daralmasını
azaltmaya yardımcı olur.
Uluslararası Çalışma Örgütü de şantiye yerleşim planının; ihtiyaç duyulan geçici tesislerin belirlenmesi, bu tesislerin boyutlandırılması ve saha sınırları içerisindeki en uygun konumlarının planlanması aşamalarıyla hazırlanmasını önerir.
Ofis Konteynerleri Nereye Yerleştirilmeli?
Şantiye ofislerinin saha girişine yakın ve araç-yaya trafiğinin kontrol edilebildiği bir bölgede bulunması operasyonel avantaj sağlayabilir. Proje yönetimi, teknik ofis, toplantı ve ziyaretçi işlemleri için kullanılan birimlerin aktif kazı, kaldırma veya yoğun iş makinesi hareketlerinden uzak tutulması gerekir.
HSE'nin şantiye trafik rehberi, ofis ve sosyal tesislerin yoğun araç trafiği bulunan ana güzergâhlardan uzak konumlandırılmasını ve çalışanların bu alanlara güvenli yaya yollarıyla ulaşabilmesini önerir.
Ofisin ana girişe yakın olması, ziyaretçi ve tedarikçilerin aktif şantiye içerisinde gereksiz hareketini de azaltabilir.
Konteynerler Vinç ve İş Makinesi Alanlarına Ne Kadar Yakın Olmalı?
Sabit bir metre değeri bütün şantiyeler için kullanılamaz. Konteynerlerin konumu; kullanılan makinenin tipi, dönüş yarıçapı, kaldırılan yükler, vinç çalışma yarıçapı ve operasyon riskleri üzerinden belirlenmelidir.
Özellikle;
- kule vinç veya mobil vinç yük güzergâhı,
- ekskavatör dönüş alanı,
- kamyon manevra bölgesi,
- yükleme ve boşaltma noktaları
sosyal ve idari konteynerlerden ayrılmalıdır.
HSE, şantiye yollarının araç tipi ve trafik yoğunluğuna göre planlanmasını, araç ve yayaların mümkün olduğunca ayrılmasını ve geri manevranın azaltılmasını temel güvenlik uygulamaları arasında gösterir.
Konteyner Zemini Nasıl Hazırlanmalı?
Konteynerin kurulacağı zemin düz, stabil ve tahliye açısından uygun olmalıdır. Yumuşak veya suya doygun zeminde zamanla diferansiyel oturma meydana gelebilir. Bunun sonucunda kapı ve pencere ayarları bozulabilir, konteyner terazisi değişebilir ve tesisat bağlantılarında gerilme oluşabilir.
Geçici şantiye yollarında olduğu gibi konteyner kurulum alanının da yeterli taşıma kapasitesine ve drenaja sahip olması önemlidir. HSE, hazırlanmamış sahalarda zemin durumunun araç ve ekipman yükleri açısından önceden değerlendirilmesini önerir.
Proje koşullarına göre beton platform, beton bloklar veya mühendislik açısından uygun farklı temel çözümleri kullanılabilir.
WC ve Duş Konteynerleri Nereye Yerleştirilmeli?
WC-duş birimleri çalışanların rahat ulaşabileceği, temiz su ve atık su altyapısının ekonomik biçimde bağlanabildiği bir bölgede konumlandırılmalıdır.
Türkiye'deki yapı işleri mevzuatı; tuvalet ve lavaboların çalışma, dinlenme, yıkanma ve soyunma alanlarına yakın olmasını ister. Yapılan işin gerektirdiği durumlarda sıcak ve soğuk su bulunan uygun duş alanlarının sağlanması da zorunludur.
Bir wc duş kabin planlanırken;
- temiz su hattı,
- atık su bağlantısı,
- elektrik ihtiyacı,
- sıcak su sistemi,
- zemin drenajı,
- temizlik erişimi
önceden çözülmelidir.
Atık su hattına yakın konumlandırma, uzun ve karmaşık boru güzergâhlarını azaltabilir.
Elektrik, Su ve Kanalizasyon Hatları Nasıl Planlanmalı?
Konteyner yerleşimi belirlenirken altyapı güzergâhları da aynı plan üzerinde gösterilmelidir.
Özellikle;
- ana elektrik panosu,
- temiz su hattı,
- atık su hattı,
- internet-data altyapısı,
- saha aydınlatması
konteynerlerin konumunu doğrudan etkileyebilir.
Enerji kablolarının araç yollarından kontrolsüz biçimde geçirilmesi veya atık su hatlarının ileride kazı yapılacak alanlara yerleştirilmesi ilave risk oluşturabilir. Projenin ilerleyen etaplarında konteyner sayısının artacağı öngörülüyorsa altyapı kapasitesi başlangıçta buna göre hazırlanabilir.
Konteyner Yerleşimi Proje İlerledikçe Değişebilir mi?
Büyük şantiyelerde mobilizasyon planı statik bir çizim olarak görülmemelidir. Kazı, kaba yapı, cephe, mekanik-elektrik montajı ve çevre düzenleme aşamalarında saha lojistiği değişebilir.
Bu nedenle başlangıç aşamasında;
- hangi konteynerlerin proje boyunca sabit kalacağı,
- hangilerinin ilerleyen etaplarda taşınacağı,
- yeni birimler için hangi alanların rezerv tutulacağı
belirlenebilir.
Geçici araç yollarının da proje ilerledikçe değişebileceği ve buna göre tekrar planlanması gerektiği iş güvenliği rehberlerinde özellikle vurgulanmaktadır.
Şantiye Konteyner Yerleşiminde En Doğru Plan Nasıl Oluşturulur?
İyi bir mobilizasyon planı şu sırayla hazırlanabilir:
- Şantiye giriş ve çıkışları belirlenir.
- Ana araç güzergâhları çizilir.
- Korunaklı yaya yolları oluşturulur.
- Vinç ve ağır ekipman çalışma alanları işaretlenir.
- Malzeme stok ve yükleme bölgeleri belirlenir.
- Ofis ve ziyaretçi konteynerleri konumlandırılır.
- WC-duş, soyunma, yemekhane ve dinlenme birimleri gruplanır.
- Elektrik, temiz su, kanalizasyon ve data güzergâhları planlanır.
- Acil durum ve itfaiye yolları açık bırakılır.
- Projenin ilerleyen aşamalarındaki yerleşim değişiklikleri öngörülür.
Bu yaklaşım sayesinde şantiye konteynerleri günlük operasyonları kolaylaştıran bir mobilizasyon sistemi içerisinde konumlandırılabilir. Araç trafiği, çalışan hareketleri ve sosyal tesisler baştan birlikte planlandığında hem saha güvenliği hem de çalışma verimliliği açısından daha düzenli bir şantiye organizasyonu oluşturulur.
